Έκκληση σε Βαρθολομαίο για επίσκεψη στον Ασωπό
19082009Από τον ιερέα των Οινοφύτων Ιωάννη Οικονομίδη
Έκκληση στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο να επισκεφθεί τον Ασωπό ποταμό και να δει από κοντά την τεράστια οικολογική καταστροφή που προκαλούν τα τοξικά βιομηχανικά απόβλητα, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την ζωή των κατοίκων της Βοιωτίας – αλλά δυνητικά και για όλους όσοι καταναλώνουν αγροτικά προϊόντα που παράγονται στην ευρύτερη περιοχή – απευθύνει o ιερέας των Οινοφύτων π. Ιωάννης Οικονομίδης.
“Θα μας δώσει δύναμη και θα μας βοηθήσει στον αγώνα που κάνουμε για την ίδια την ζωή” δηλώνει ο ιερέας.
Ένας από τους πρωτοστατούντες στον αγώνα για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από εξασθενές χρώμιο, βαρέα μέταλλα και ποικίλα τοξικά, ο παπά-Γιάννης, όπως είναι πλέον γνωστός, τα τελευταία χρόνια αγωνίζεται να αφυπνίσει την τοπική Κοινωνία για τους κινδύνους που κρύβει αυτή η πρακτική δεκαετιών, ενώ δεν διστάζει να σταθεί απέναντι από την Πολιτεία και τα συμφέροντα των μεγάλων βιομηχανιών.
Αγώνας κατά της διαπλοκής
“Ουσιαστικά οι αρμόδιες Αρχές ποτέ δεν έδειξαν ενδιαφέρον, με την καλή έννοια, δηλαδή ενδιαφέρον το οποίο θα οδηγήσει σε υλοποίηση λύσεων για το πρόβλημα. Απλά επικοινωνιακά κόλπα έκαναν μέχρι τώρα και δεν έχει αλλάξει τίποτα στην περιοχή από την άποψη των υποδομών. Οι βιομηχανίες εξακολουθούν να λειτουργούν όπως λειτουργούσαν, τα απόβλητα παράγονται με τον ίδιο τρόπο και τα διαχειρίζονται με τον ίδιο τρόπο που ακολουθούν τα τελευταία 40 χρόνια” δηλώνει ο παπά-Γιάννης, και προσθέτει: “Αυτό που έχει αλλάξει πλέον στην περιοχή μας είναι η αντίδραση των κατοίκων. Από μηδενική που ήταν έχει αρχίσει και ανεβαίνει, το ενδιαφέρον είναι πολύ υψηλό”.
Φαίνεται όμως ότι στην αφύπνιση αυτή, στην κινητοποίηση του κόσμου, έχουν συμβάλει περισσότερο παράγοντες έξω από την περιοχή παρά από την περιοχή, όπως η τοπική Αυτοδιοίκηση.
“Είναι απολύτως φυσιολογικό να συμβαίνει αυτό. Η Βιομηχανία όλα αυτά τα χρόνια κατάφερε και διείσδυσε σε κάθε επίπεδο, σε κάθε βαθμίδα της τοπικής Κοινωνίας. Επομένως υπάρχουν οι μηχανισμοί που ματαίωναν μέχρι σήμερα τις αντιδράσεις. Το πρόβλημα όμως είναι τόσο σοβαρό που δεν μπορεί πλέον κανείς το διαχειριστεί “τόσο καλά” όσο παλιά. Και εννοώ την βιομηχανία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην προσπάθεια που κάνουμε τώρα, για αγωγές κατά της Πολιτείας και βιομηχανιών για καταβολή αποζημιώσεων έχουμε μεγάλη συμμετοχή και από αγρότες, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν ήθελαν απλά να βγει το πρόβλημα στην επιφάνεια. Έχουμε μια αλλαγή 180 μοιρών.
Κρατούσαν “κρυμμένα” τα αποτελέσματα των ερευνών
Τον Φεβρουάριο του 2008 ολοκληρώθηκαν οι μετρήσεις που πραγματοποίησε ειδική επιστημονική ομάδα της Πολιτείας, στον ποταμό και την ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, ολόκληρη η περιοχή που διατρέχεται από τον υδροφόρο ορίζοντα του Ασωπού, δηλαδή η Βορειοανατολική Αττική και η Βοιωτία, είναι βαριά ρυπασμένη από τις βιομηχανικές δραστηριότητες στην περιοχή των Οινοφύτων. Τα στοιχεία δεν άφηναν περιθώρια αμφισβήτησης.
Η εικόνα ήταν τρομακτική και το μέλλον μάλλον δυσοίωνο για τους κατοίκους και το περιβάλλον. Παραταύτα η έρευνα για έναν ολόκληρο χρόνο παρέμεινε “μυστική”. Οι αρμόδιοι με διάφορες δικαιολογίες επιχείρησαν να την κρατήσουν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και κυρίως από τους άμεσους ενδιαφερόμενους. Τελικά, οι αρμόδιοι της Κεντρικής Υπηρεσίας Υδάτων του ΥΠΕΧΩΔΕ αναγκάστηκαν να παραδεχθούν τα ευρήματα της έρευνας, στέλνοντας τα στοιχεία ποιότητας νερού στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Παπά-Γιάννη τα στατιστικά στοιχεία τι λένε για τις επιπτώσεις στους κατοίκους της περιοχής από τα τοξικά;
Το 2004 ο ένας στους τρεις θανάτους στα Οινόφυτα ήταν από καρκίνο. Αυτά είναι τα τελευταία στοιχεία που έχω από το αρχείο αδειών ταφής της ενορίας μου. Και σίγουρα τα πράγματα έχουν χειροτερεύσει από τότε.
Αυτά τα στοιχεία η τοπική Αυτοδιοίκηση, η δημοτική Αρχή στα Οινόφυτα, τα γνωρίζει. Αντιλαμβάνεται ότι οι θάνατοι ενδέχεται να συνδέονται με την μόλυνση που προκαλεί το εξασθενές χρώμιο από τα απόβλητα;
Νομίζω ότι το μοναδικό κριτήριο να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό είναι να δούμε ποιες είναι οι ενέργειες της δημοτικής Αρχής. Δεν έχει προσφύγει στη δικαιοσύνη μέχρι σήμερα. Δεν έχει δρομολογηθεί επιδημιολογική έρευνα με τοξικολογικές εξετάσεις στον πληθυσμό. Δεν έχει λυθεί αποτελεσματικά το πρόβλημα της ύδρευσης. Δεν έχει ληφθεί μέριμνα για τις καλλιέργειες. Άρα δεν μπορώ να πω ότι αντιλαμβάνονται το πρόβλημα ή μπορώ να πω ότι το αντιλαμβάνονται αλλά δεν θέλουν να χαλάσουν τις σχέσεις τους με τους βιομηχάνους.
Και από τα προϊόντα που παράγονται υπό αυτές τις συνθήκες δυνητικά κινδυνεύουν και όλοι όσοι τα καταναλώσουν;
Είναι δεδομένο. Τα προϊόντα εξαπλώνονται σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είναι πάρα πολύ σοβαρή η κατάσταση, η έκταση του προβλήματος είναι πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι υπολογίζαμε. Πέρασε την Θήβα και τον Ωρωπό έφτασε την Εύβοια. Η έκταση είναι τεράστια και εδαφικά αλλά και ποιοτικά. Τα βαρέα μέταλλα αποτελούν τον μεγαλύτερο εχθρό του ανθρώπου και δυστυχώς διασπείρονται ανεξέλεγκτα στην λεκάνη του Ασωπού ποταμού αλλά και ευρύτερα. Οι συνέπειες και σήμερα φαίνονται αλλά και κανείς δεν γνωρίζει τι άλλο θα προκύψει στο μέλλον. Μιλάμε για ουσίες που μπαίνουν στα κύτταρα, εγκαθίστανται στο γενετικό υλικό και επηρεάζουν και τις επόμενες γενιές. Είναι φοβερό αυτό που συμβαίνει.
Η Πολιτεία δεν φαίνεται να έχει στόχο να αλλάξει κάτι στην περιοχή. Το χωροταξικό για την βιομηχανία το οποίο προωθείται επιτρέπει την εκτός σχεδίου εγκατάσταση των βιομηχανιών. Δε νοικοκυρεύει δηλαδή τίποτα. Η αίσθηση που έχουμε είναι ότι το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι η απορρόφηση κοινοτικών κονδυλίων για τη δημιουργία Βιομηχανικών Περιοχών (ΒιΠε) οι οποίες ποτέ δεν θα γεμίσουν με τις ρυπαίνουσες βιομηχανίες οι οποίες σήμερα ανάμεσα στα χωράφια και τα σπίτια μας. Το χωροταξικό λοιπόν επιτρέπει και την εκτός ΒιΠε εγκατάσταση βιομηχανιών. Ουσιαστικά δηλαδή δεν ανατρέπει την κατάσταση που υπάρχει στα Οινόφυτα.
Οι ΧΥΤΑ είναι ένα άλλο κομμάτι. Η λύση που μας έχουν δώσει για τα σκουπίδια στην περιοχή αφορά μόνο τα αστικά και είναι η παρωχημένη λύση των ΧΥΤΑ, η οποία δεν χρηματοδοτείται πλέον από την Ευρώπη, ούτε προωθείται. Έχουν αφήσει τους 500 τόνους βιομηχανικών αποβλήτων που παράγονται καθημερινά στην τύχη τους. Ουσιαστικά δεν μας βοηθούν σε τίποτα. Κάτι κάνουν για την μπανανόφλουδα της νοικοκυράς και αφήνουν τα τοξικά βιομηχανικά απόβλητα.
Και που καταλήγουν όλα αυτά;
Πάνε σε παράνομες χωματερές, σε νταμάρια, σε ρέματα, καίγονται. Η κατάσταση είναι εφιαλτική. Χθες έκανα μια βόλτα όλο το πρωί στην περιοχή και έχω συγκεντρώσει εφιαλτικό φωτογραφικό υλικό.
Ένας δυναμικός Ιερέας που δεν σιωπά!
Στον αγώνα που δίνει ο παπά-Γιάννης δεν είναι μόνος. Όπως λέει η προσπάθεια είναι συλλογική. Σπεύδει μάλιστα να ξεκαθαρίσει ότι ο αγώνας ξεκίνησε με πρωτοβουλία άλλου και ο ίδιος συντάχθηκε για το καλό των κατοίκων, των παιδιών και των επόμενων γενεών. Και όμως ξεχώρισε και στην συνείδηση πολλών, εντός και εκτός Βοιωτίας, ο δυναμικός Ιερέας είναι ο μπροστάρης του αγώνα. Έστω και αν η Εκκλησία της Ελλάδος επισήμως και εν Συνόδω δεν έχει κινητοποιήσει και τις δικές της δυνάμεις να σταθούν μαχητικά στο πλευρό των κατοίκων της Βοιωτίας.
Πατέρα Γιάννη είναι σαφές ότι έχετε πρωτοστατήσει στην υπόθεση του Ασωπού. Ίσως κάποιοι θα σκεφθούν ότι η μαχητική στάση σας δεν συνάδει με τον ρόλο του κληρικού, που έχουμε συνηθίσει.
Θα ήθελα να σας διορθώσω. Η προσπάθεια είναι συλλογική. Και αν κάποιος την ξεκίνησε αυτός είναι ο συνεργάτης μου ο Θανάσης Παντελόγλου, ο οποίος ήταν ο πρώτος που διέσπειρε την γνώση που μας έκρυβαν τόσα χρόνια. Από εκεί και μετά ο καθένας μας άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο έχουμε συμβάλει στην κοινή προσπάθεια για την ανάδειξη του ζητήματος.
Σε ό,τι αφορά την ουσία του ερωτήματός σας, αν δηλαδή είναι δουλειά της Εκκλησίας ή όχι θα σας φέρω το φωτεινό παράδειγμα του Ποιμενάρχη όλων μας, του “πράσινου”, όπως τον αποκαλούν στο εξωτερικό, Οικουμενικού Πατριάρχη. Για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για τη στενή σύνδεση της Ορθόδοξης παράδοσής μας και του περιβάλλοντος, δεν έχουν παρά να διαβάσουν το δελτίο της Επιτροπής των Θεολόγων για την οικολογία που δημοσιεύτηκε το 2001. Το περιβάλλον δεν είναι το ντεκόρ της ζωής μας αλλά η ίδια μας η ζωή. Η σωτηρία των ψυχών περνάει μέσα από την σωτηρία των δασών. Νομίζω δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσω παραπέρα.
Καταλαβαίνετε, λοιπόν, ότι εκπληρώνω το ιερατικό μου καθήκον. Είναι αυτονόητο ότι ο κληρικός προστατεύει την ζωή. Για να έχεις πνευματική ζωή σε έναν τόπο πρέπει κατ’ αρχήν να έχεις καλή βιολογική ζωή. Όταν υπονομεύεται η βιολογική ζωή των ανθρώπων και η σωματική τους υγεία, πως μπορείς να μιλάς για κάτι άλλο μετά; Είναι αυτονόητο ότι όπου υπάρχει αδικία ο κληρικός, ο κάθε χριστιανός και γενικά ο κάθε άνθρωπος είτε είναι πιστός είτε όχι νομίζω ότι πρέπει να προσπαθεί να κάνει τον κόσμο λίγο περισσότερο παράδεισο και λίγο λιγότερο κόλαση απ’ ότι είναι σήμερα.
Ταυτόχρονα, βέβαια, είμαι και γονέας. Άρα ο αγώνας αυτός αφορά την επιβίωση της οικογένειας μου, των ανθρώπων μου, τη δική μου στον τόπο που γεννηθήκαμε.
Το μήνυμα αυτό, πιστεύετε, βρίσκει απήχηση στην τοπική Εκκλησία;
Ο αγώνας για την προστασία του περιβάλλοντος δεν έχει οροφή, δεν έχει ποτέ τέλος. Θεωρώ ότι η Τοπική Εκκλησία έχει πολλά να κάνει ακόμη. Θα ήθελα να έχει κάνει πράγματα. Και εγώ, ως μέλος της Τοπικής Εκκλησίας, έχω πολλά ακόμη να κάνω. Το ζήτημα είναι όλοι μας να αποδεσμευτούμε από τις όποιες εξαρτήσεις της καθημερινότητας, να πάψουμε να σιωπούμε και συντονισμένα να εργαστούμε για το κοινό καλό της κοινωνίας μας. Για την υγεία τη δική μας και των παιδιών μας, για την ίδια μας την ζωή.
Αναφερθήκατε στον Οικουμενικό Πατριάρχη. Παραμένει πάντοτε ανοικτό το ενδεχόμενο να επισκεφθεί την Μητρόπολη Θηβών και Λεβαδείας. Πιστεύετε ότι όταν έρθει θα πρέπει να συναντηθεί με τους κατοίκους, να επισκεφθεί τον Ασωπό;
Αναζητούμε τη βοήθεια του Ποιμενάρχη όλων μας, του Οικουμενικού Πατριάρχη, ενός Ιεράρχη με παγκόσμια ακτινοβολία και με διεθνή αναγνωρισιμότητα που ξεπερνάει τα θρησκευτικά όρια, κυρίως λόγω των παρεμβάσεων του για την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι χαρακτηριστικό ότι τον προσεχή Οκτώβριο θα μεταβεί στον ποταμό Μισσισιπή για να δει ο ίδιος τη μόλυνση του μεγάλου αυτού ποταμού της Αμερικής και να μιλήσει γι’ αυτό. Θα ήθελα πάρα πολύ να έρθει και στον Ασωπό. Πραγματικά, είναι κάτι που το θέλουμε και του το ζητούμε όλοι μας. Θα μας δώσει κουράγιο, θα μας δώσει δύναμη αλλά και θα μας βοηθήσει στον αγώνα που κάνουμε για την ίδια την ζωή. Για τα παιδιά μας, για το μέλλον μας. Θα μας ενισχύσει να αισθανθούμε την κορυφή της Ορθοδοξίας να στέκεται στο πλευρό μας. Να ακούσει ως πατέρας την αγωνία των παιδιών του, να δει από κοντά τα τοξικά που ρυπαίνουν την ζωή μας, να περπατήσει στις όχθες του Ασωπού ποταμού που έχει αλλάξει χρώμα από το εξασθενές χρώμιο το οποίο αφάνισε κάθε μορφή ζωής που ζούσε σε αυτόν.
Προσφυγές για αποζημιώσεις με στόχο την τελική νίκη
Ήδη οι κάτοικοι της Βοιωτίας βρίσκονται στο στάδιο υποβολής αγωγών με τις οποίες ζητούν αποζημιώσεις για τις επιπτώσεις στην υγεία και γενικότερα στην ζωή τους αλλά και στην τοπική οικονομία από την μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα και του περιβάλλοντος.
Ποια θα είναι τα επόμενα βήματα σας;
Κοιτάξτε, σε αυτόν τον αγώνα έχουμε αντιπάλους, συμμάχους και εν δυνάμει συμμάχους.
Αντίπαλοί μας είναι οι βιομηχανίες που συνεχίζουν να ρυπαίνουν και η δημοτική και νομαρχιακή αυτοδιοίκηση, μαζί με τους βουλευτές, τους γενικούς γραμματείς και τους υπουργούς που κάνουν ότι δεν βλέπουν. Σε αυτούς θα σταθούμε απέναντι μέχρι τέλους.
Σύμμαχοί μας είναι οι κάτοικοι της περιοχής αλλά και όσοι νοιάζονται για το περιβάλλον. Αυτούς θα προσπαθήσουμε να τους κινητοποιήσουμε ακόμη περισσότερο. Είπαμε, ο αγώνας για την προστασία του περιβάλλοντος δεν έχει τέλος.
Εν δυνάμει σύμμαχοί μας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Έχουμε έλθει σε επαφή μαζί τους και τους ενημερώνουμε τακτικά. Μέσα δε στον Αύγουστο θα στείλουμε και, μέσω της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου τη Συλλογική Αναφορά μας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Κοινωνικών Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, όπως έκαναν οι κάτοικοι της Πτολεμαΐδας και της Μεγαλόπολης και δικαιώθηκαν.
Τελευταίος και σημαντικότατος σύμμαχός μας είναι η ελληνική Δικαιοσύνη. Η δίκη εναντίον της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Βοιωτίας, που αδρανεί για τη ρύπανση, δικάζεται στις 7 Οκτωβρίου 2009 στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Οι ποινικές δίκες κατά των υπευθύνων των βιομηχανιών δικάζονται στις 27 Ιανουαρίου 2010 στη Θήβα.
Ετοιμάζουμε και αγωγές αποζημιώσεων. Συγκεκριμένα θα είναι τεσσάρων τύπων αγωγές. Η μια είναι για έκθεση σε κίνδυνο και αφορά όλους τους πολίτες. Είτε αρρώστησα είτε όχι κανένας δεν έχει δικαίωμα να μου δίνει δόσεις τοξικών. Αυτό είναι ξεκάθαρο, το απαιτούμε από την Πολιτεία. Αφού δεν θέλουν να μας προστατεύσουν, κάτι το οποίο θεωρούμε αυτονόητη υποχρέωση, τους καλούμε να πληρώσουν γι’ αυτό. Δεύτερον, έχουμε αγωγή για διαφυγόντα κέρδη από επαγγελματίες όπως είναι οι αγρότες οι οποίοι έχουν υποστεί κυριολεκτικά καταστροφή. Επενδύσεις εκατομμυρίων σε εξοπλισμό, γεωτρήσεις, σε γη, δάνεια από τράπεζες και τώρα δεν μπορούν να πληρώσουν τις δόσεις τους οι άνθρωποι γιατί κανείς δεν αγοράζει τα προϊόντα της Βοιωτίας. Έχουμε αγωγές αποζημίωσης για ψυχική οδύνη από θάνατο συγγενούς και προσφιλούς προσώπου εξαιτίας της ρύπανσης και αγωγές αποζημίωσης για την μείωση αξίας ακινήτων λόγω της ρύπανσης.
Κανείς δεν θα μας χαρίσει το αυτονόητο, το δικαίωμα στην ζωή. Μια καλής ποιότητας ζωή. Θα συνεχίσουμε την προσπάθεια μας, θα συνεχίσουμε τον αγώνα μας για την κοινωνία μας, τα παιδιά μας και τα παιδιά των παιδιών μας.
